126 DOKUMENTACJA MEDYCZNA I ZGODY Uzyskanie zgody od pacjenta na leczenie w taki sposób, aby zgoda ta spełniała wszystkie warunki, jest ważne z punktu widzenia odpowiedzialności karnej lekarza (art. 192 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny2, dalej: „k.k.” – zabieg leczniczy bez wymaganej zgody), odpowiedzialności cywilnej (art. 415 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny3, dalej: „k.c.” – odpowiedzialność na zasadzie winy ex delicto), jak również odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza (art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich4, dalej: „u.i.l.” w zw. z art. 16 i 17 Kodeksu Etyki Lekarskiej). Wymóg uzyskania przez lekarza świadomej zgody pacjenta na zabieg leczniczy wynika z art. 41 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym „każdemu zapewnia się nietykalność osobistą i wolność osobistą. Pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonych w ustawie”. Obowiązujące przepisy gwarantują zatem każdemu nietykalność cielesną i wolność osobistą, a pozbawienie lub ograniczenie wolności może nastąpić tylko na zasadach i w trybie określonym w ustawie5. Rozwiązanie krajowe jest spójne z aktami prawa międzynarodowego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych otwartego do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r.6 „nikt nie może być narażony na samowolną lub bezprawną ingerencję w jego życie prywatne, rodzinne, dom czy korespondencję ani też na bezprawne zamachy na jego cześć i dobre imię”. Szczególną uwagę należy poświęcić uprawnieniu do wyrażania własnych poglądów przez małoletnich pacjentów, w tym w sprawach związanych ze stanem zdrowia. Zgodnie z art. 48 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.7 uwzględniono prawo dziecka, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, do swobodnego wyrażania własnych poglądów 2 T.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 383. 3 T.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 1071 z późn. zm. 4 T.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 1342. 5 D. Karkowska, B. Kmieciak [w:] E. Bielak-Jomaa, G. Błażewicz, R. Bryzek, B. Chmielowiec, M. Ćwikiel, P. Grzesiewski, A. Nowak, D. Karkowska, B. Kmieciak, Prawa pacjenta i Rzecznik Praw Pacjenta. Komentarz, Warszawa 2021, art. 16. 6 Dz. U. z 1977 r., Nr 38, poz. 167. 7 Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 z późn. zm.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTMwMjc0Nw==