127 Nowelizacja przepisów dotyczących zgód oraz zgody pacjentów… we wszystkich sprawach jego dotyczących. Realizacja tego prawa następuje stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka. Trzeba również zauważyć, że „zdrowie” oraz „wolność”, jako dobra osobiste człowieka, pozostają pod ochroną prawa cywilnego. W doktrynie „zdrowie” wskazuje się jako przykład dobra osobistego, którym dyspozycja jest ograniczona przepisami prawa, np. w zakresie możliwości pobrania organu od dawcy. Jednocześnie bezprawność dokonanego naruszenia może uchylić zgoda uprawnionego, który godzi się na wkroczenie innej osoby w jego sferę osobistą8. Konieczność uzyskania zgody pacjenta na udzielane świadczenia zdrowotnego podkreśla się nadto w akcie korporacyjnym – ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty9, dalej: „u.z.l.”, a także Kodeksie Etyki Lekarskiej, dalej: „KEL”10. Zgodnie z art. 16 KEL lekarzowi wolno wszcząć postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze po uzyskaniu świadomej zgody pacjenta (ust. 1). Jeżeli pacjent nie jest zdolny do wyrażenia świadomej zgody, lekarz ma obowiązek uzyskać zgodę osoby upoważnionej lub sądu (ust. 2). W przypadku osoby niepełnoletniej lekarz powinien starać się uzyskać także jej zgodę odpowiednio do jej wieku i dojrzałości (ust. 3). Postępowanie diagnostyczne, lecznicze i zapobiegawcze bez zgody pacjenta jest dopuszczalne tylko wyjątkowo w szczególnych przypadkach zagrożenia życia lub zdrowia pacjenta lub innych osób (ust. 4). Zgodnie z art. 16 ust. 6 i 7 KEL „w razie nieuzyskania zgody na proponowane postępowanie, lekarz ma obowiązek nadal, w miarę możliwości, otaczać pacjenta opieką lekarską w zakresie, na jaki pacjent wyraża zgodę” (ust. 6). Po odzyskaniu przez pacjenta zdolności do podejmowania decyzji lekarz musi uzyskać jego świadomą zgodę na dalsze leczenie” (ust. 7). W kontekście rozwoju sztucznej inteligencji w medycynie zwrócenia uwagi wymaga określony w art. 12 KEL obowiązek lekarza korzystającego w postępowaniu diagnostycznym, leczniczym lub zapobiegawczym z algorytmów sztucznej inteligencji m.in. do poinformowania 8 A. Sylwestrzak [w:] Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, red. M. Balwicka-Szczyrba, LEX/el. 2025, art. 24. 9 T.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1287 z późn. zm. 10 Uchwała nr 5 Nadzwyczajnego XVI Krajowego Zjazdu Lekarzy z dnia 18 maja 2024 r. w sprawie Kodeksu Etyki Lekarskiej.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTMwMjc0Nw==